KDE/Plasma

kdelineartŚrodowisko graficzne KDE/Plasma (początkowo nazywane po prostu KDE, teraz rodzielono KDE jako  oprogramowanie, projekt i organizację a Plasmę jako środowisko systemowe stworzone przez KDE) powstało w 1996 roku i jest pod wieloma względami przeciwieństwem Gnome 3, który postawił na minimalizm. KDE/Plasma to ultra nowoczesne, niesamowicie rozbudowane i konfiguracyjne środowisko z olbrzymim zestawem aplikacji napisanych pod niego. Użytkownicy windowsa początkowo będą zachwyceni widząc, że domyślna konfiguracja pulpitu przypomina tradycyjny układ znany z windows 7, czyli panel na dole ekranu i przycisk start z lewej strony na panelu. Podobnie jak windowsie, uświadczymy tutaj setek różnorodnych okien konfiguracyjnych (tak naprawdę jest ich dużo więcej niż w windowsie!) i potwierdzenie zmiany ustawień następuje po kliknięciu na przycisk OK lub Zastosuj. Jednak po wstępnym i dość złudnym wrażeniu znajomości środowiska graficznego szybko odkryjemy, że nowicjusz linuxowy może się pogubić w gąszczu ustawień, kolejnych okien prezentujących zaawansowane opcje. KDE można konfigurować dowolnie, odchodząc od znanego schematu windowsowego, tworząc niesamowicie nowoczesne i piękne, albo po prostu bardzo ergonomiczne środowisko pracy (rozbudowany system skrótów, pulpitów wirtualnych, „działań”, konfiguracja panelu(ów), widgetów, itp.). Plasmę KDE można też skonfigurować tak, żeby przypominała poszczególne pulpity: windows 10, Mac OS, Gnome, Unity, itp.

kubuntu1510-desktop

Domyślny wygląd Plasmy z tematem graficznym Breeze.

 

 

Plasma skonfigurowana tak, żeby wyglądała i działała jak Mac OS.

Plasma domyślnie wygląda jak dość tradycjny pulpit, jest jednak ona przeznaczona na systemy unixowe (BSD) i unixopodobne (Linux), więc szybko odkryjemy, że sporo różni się od tego co znamy z windowsa. Szybko możemy poczuć się przytłoczeni innością oraz mnogością opcji. Proste rzeczy mogą wydać się  skomplikowane i trudne do znalezienia, mimo świetnych narzędzi jakie system nam daje (np. krunner – przeszukuje cały system pod kątem wyszukiwanej frazy i zwraca błyskawicznie rezultaty z ustawieniami, oknami, dokumentami, programami, itp.). Nie pomaga też centrum sterowania, które nie jest ułożone i pogrupowane w najlepszy sposób. Niektóre dystrybucje starają się temu zaradzić (np. Maui) przedstawiając bardziej spójny i przyjaźniejszy panel sterowania.

plasma-settings

Centrum sterowania Plasmy – może się różnić w zależności od dystrybucji.

KDE/Plasma to środowisko przeznaczone przede wszystkim dla tzw. „power usera” czyli osoby, która lubi mocno konfigurować i kontrolować wygląd i działanie środowiska i systemu. To najbardziej konfiguracyjne środowisko Linuxa, nie wymagające instalowania dodatkowego oprogramowania, żeby rozszerzyć jego możliwości, co nie znaczy, że takiego nie ma. Istnieją pakiety jeszcze bardziej rozwijające obecnej już opcje i dodające sporo nowych. Według podobnej filozofii są zbudowane programy KDE – oferują rozbudowany interfejs graficzny z dużą ilością opcji, które powinny zadowolić najbardziej wymagającego użytkownika (np. świetne menedżery plików: Dolphin lub Krusader).

dolphin-custom-action-open-as-root

Dolphin – jeden z najlepszych i najbardziej zaawansowanych menedżerów plików na Linuxa, posiada ogromne możliwości konfiguracyjne, bardzo dużo opcji, które łatwo rozszerzyć. To jedna z największych zalet środowiska Plasma KDE.

Tutaj można obejrzeć film (po ang.) przedstawiający różne możliwości Dolphin’a:

KDE/Plasma domyślnie używa kompozytora Kwin, który podobnie jak Compiz, oferuje rozbudowany pakiet efektów i opcji, z możliwością zapisywania zachowania i wyglądu okienek poszczególnych programów! I znowu, jest to najbardziej zaawansowany kompozytor okien dostępny na Linuxa z możliwością dogrania nowych efektów.

efekty-pulpitu-kwin-plazma

Jedno z wielu okien z opcjami kompozytora kwin. Posiada dziesiątki mniejszych okien dialogowych z jeszcze większą ilością opcji.

Wiele paneli ma możliwości: „ściągnij z internetu”, gdzie łatwo dodać nowe szablony, skrypty, ustawienia…. Wiele środowisk graficznych linuxa daje nam dużo większą swobodę stylizowania i konfigurowania działania okien i pulpitu niż jest to możliwe w windowsie, jednak KDE bije wszystkie na głowę. Poznanie tego wszystko wymaga jednak czasu i nawet po miesiącach i latach użytkowania KDE możemy nie znać wszystkich zakamarków tego pulpitu..

Polecam serię filmów wideo przedstawiającą możliwości konfiguracyjne Plazmy (po angielsku):

Możliwości jakie KDE/Plazma nam daje są okupione sporymi wymaganiami zasobowymi jednak w porównaniu do innych ciężkich środowisk jak Gnome, Unity czy Deepin, KDE jest dużo lepiej zoptymalizowane i potrafi zużywać mniej RAM niż powyższe oferując bez porównania więcej opcji konfiguracyjnych i jak ktoś się uprze to KDE pójdzie nawet na paroletnim komputerze z 2GB RAMu, jednak nie ma się spodziewać błyskawicznych czasów reakcji, niemniej jednak system ciągle jest funkcjonalny. Trzeba się jednak liczyć z długim czasem startu systemu i reakcjami jak na świeżym windowsie… z przewagą, że system nie zwalnia z czasem ;). Dodatkowo trzeba pamiętać, że Plazma przesyła więcej danych na dysku podczas różnych operacji, więc na wolnych dyskach HDD będzie to jeszcze dodatkowo ją spowalniało. Nie poleca się w ogóle instalacji na USB, szczególnie w wersji 2. Natomiast po zainstalowaniu na dysk SSD lub pamięć flash, Plasma może całkiem nieźle sobie radzić nawet przy niższych specyfikacjach komputera. Są nawet osoby mówiące, że są w stanie jej używać na Rasberry Pi.

Zaawansowani użytkownicy mogą wyłączyć lub odinstalować usługę akonadi (jeśli nie używają programów i usług zależnych od niej) lub  skonfigurować baloo (usługa indeksująca), skompilować własne jądro systemu (zoptymalizowane pod własny sprzęt) i inne, przez co plasma może stać się stosunkowo lekka i szybka.

KDE czy Plasma?

KDE to pierwotna nazwa środowiska graficznego opartego o biblioteki qt, do którego są rozwijane dodatkowe aplikacje. Do wersji 4, numer był zsynchronizowany z numerem wersji bibliotek qt, a od wersji 5 (obecna) nastąpiło rozdzielenie numeracji qt, pulpitu nazwanego plazmą i aplikacji dlatego od wersji 5 Plasma (słowo angielskie, tutaj tłumaczone na polską wersję „plazma” tylko kiedy trzeba go odmieniać) oznacza wyłącznie środowisko graficzne – pulpit, natomiast wersje qt, aplikacje KDE, które wchodzą też w skład środowiska żyją osobnym cyklem wydawniczym.

Dla uproszczenia wiele osób używa wymiennie KDE lub Plasma, jednak dokładnie KDE to całościowy projekt a Plasma to środowisko graficzne – część projektu. Na tej stronie będziemy głównie mówić o Plazmie.

Osobiście nie lubiłem KDE 4, które było zbyt skomplikowane i brzydkie (oczywiście można to było zmienić), natomiast zakochałem się w plazmie 5, która jest nowoczesna, miła dla oka już zaraz po instalacji (jeden z nielicznych wyjątków – większość środowisk jest ohydne w domyślnym stanie), jeśli lubicie obecny trend z płaską grafiką (jak w Windows 10) oraz dużo bardziej intuicyjna i przyjazna dla nowego użytkownika. Jednak sporo miłośników KDE 4 nie może strawić inności i braku niektórych opcji w plasmie 5, niemniej jednak plasma 5 to ciągle najbardziej konfigurowalne środowisko linuxa, które nie wymaga dodatków czy modyfikacji plików tekstowych bo od razu dostajemy rozbudowane narzędzia graficzne do jego ustawień. Jeśli zaczynasz przygodę z linuxem to wygląd i opcje starszej wersji nie będą miały znaczenia :).

Plasma niestabilna?

To bardzo mocno zakorzeniony mit w społeczności linuxa i jeśli cokolwiek idzie źle każdy przyjmuje, że „po prostu Plasma jest niestabilna” i tak też się ją prezentuje. Tymczasem problemy występują w Plazmie z tą samą częstotliwością co w innych środowiskach. Jednak tak kompleksowe środowisko jak Plasma nie zawsze jest równomiernie rozwijane i w niektórych wersjach bywają narzędzia i opcje, które po prostu nie działają jak należy. Plasma w wersji 5.8 jest już dość dobrze zoptymalizowana i wygładzona. Jednak w niektórych dystrybucjach LTS (ang. Long Term Support – długoterminowe wsparcie) jak Kubuntu czy Linux Mint KDE spotkamy się z jej starszą wersją, która może mieć różne problemy z opcjami i stabilnością. Jako, że Plasma KDE w zasadzie jest środowiskiem rozwijanym na bieżąco, dlatego najlepiej się sprawuje na dystrybucjach rolling release (jak Arch, Manjaro, Antergos) lub partial rolling release (jak Neon czy Maui), gdzie system jest w stałej wersji LTS , jednak samo środowisko zawsze i szybko uaktualnia się do najnowszej dostępnej wersji.

Plasma nie jest optymalna dla wszystkich. Są tacy, którzy ją używają z powodzeniem na starych komputerach ze słabą konfiguracją, ale są też tacy, którzy mają nowy sprzęt i miewają problemy. Takie już „uroki” linuxa, trzeba spróbować u siebie i nie generalizować, że jak coś u mnie nie działa to od razu jest do niczego.

 

kde-plasma-to-windows-10 kubuntu1510-desktop plasma_kde_desktop_016-02-24 plasma_kde_desktop_20160113_181221 plasma_kde_desktop_20160526_123819

plasma_kde_desktop_20161125_184803

Podsumowując:

Plasma 5 to ultra nowoczesny i niesamowicie rozbudowane środowisko graficzne z imponującymi możliwościami konfiguracyjnymi oraz efektami, przez co nie jest ani najlżejszy, ani najszybszy, jednak i tak oferuje doskonałą jakość pod względem możliwości, wyglądu oraz wymagań systemowych. Jeśli nie zależy ci na wyglądzie, efektach a na szybkości działania, plasma nie będzie najlepszym wyborem. Programiści często  unikają plasmy, bo nie zależy im na graficznych wodotryskach czy konfiguracji graficznej, jednak mniej techniczny użytkownik, który lubi konfigurować pulpit, powinien być zadowolony, ze względu na bogato rozwinięte GUI (graficzny interfejs), dzięki któremu może konfigurować system bez znajomości komend czy manualnego edytowania plików systemowych. Plasma pod względem konfiguracji oferuje więcej niż sam windows i jest w dłuższym rozrachunku bardziej wydajna oraz szybsza. Co więcej, jest przystosowana do ekranów dotykowych (może nie tak idealnie jak Gnome 3) i układów z wieloma monitorami.

Jest to środowisko graficzne dla bardziej zaawansowanego i cierpliwego użytkownika, który nie boi się szukać, sprawdzać i czytać – bo nie wszystko jest łatwe do zrobienia od razu, niemniej jednak jest możliwe. Po używaniu Plazmy przez dłuższy czas i przejściu na inne środowisko zwykle wrażenie jest takie: łatwe, przejrzyste, ale nic się nie da zrobić…. To oczywiście nieprawda bo linux sam w sobie jest bardziej elastyczny niż windows czy OS X, jednak swoboda jaką daje nam Plasma jest nie do porównania z innymi środowiskami, które mogę w być w pełni funkcjonalne, ale… po prostu nie oferujące takich możliwości.

Plasma 5 to moje podstawowe środowisko graficzne i na nim spędzam najwięcej czasu, jednak dla odmiany lubię co jakiś czas przeskoczyć na gnome 3, lxqt lub inne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *